De link tussen PMDD en autisme

Vandaag is het "autismedag" en deze maand is het ook nog eens PMDD-maand. Daarom wil ik via deze blogpost graag wat aandacht hieraan besteden.  Premenstruele dysfore stoornis (PMDD) en autisme zijn twee complexe aandoeningen waarvan nog veel onbekend is. Hoewel je zou denken dat deze aandoeningen weinig met elkaar te maken hebben, hebben recente onderzoeken aangetoond dat er mogelijk een verband bestaat tussen de twee. In deze blogpost wil ik hier iets meer over vertellen. 

Wat is PMDD?

Premenstruele dysfore stoornis (PMDD) is een aandoening die 1 op de 20 vrouwen treft in de dagen voor hun menstruatie en sommige hebben zelfs de pech hier de helft van hun cyclus last van te hebben. Bij PMDD horen zowel fysieke en emotionele symptomen, zoals stemmingswisselingen, prikkelbaarheid en depressie. In deze blogpost heb ik er meer over geschreven. Gelukkig heb ik zelf inmiddels een stuk minder last van PMDD klachten, doordat ik nu een spiraaltje heb - dit helpt niet bij iedereen, maar voor mij geeft het veel rust.

Wat is autisme?

Autisme is een neurologische ontwikkelingsstoornis die van invloed is op hoe een persoon de wereld om zich heen waarneemt en ermee omgaat. Ik noem het zelf overigens liever een andere bedrading van de hersenen in plaats van een stoornis, maar dit is hoe er medisch naar wordt gekeken. 

Hoewel deze twee aandoeningen niets met elkaar te maken lijken te hebben, heeft recent onderzoek gesuggereerd dat er mogelijk een verband bestaat tussen PMDD en autisme.

Verwerking in de hersenen

Een van de belangrijkste redenen voor de link tussen PMDD en autisme is het feit dat beide aandoeningen van invloed zijn op de manier waarop de hersenen informatie verwerken. Bij PMDD kan de wisseling van hormonen tijdens de menstruatiecyclus neurotransmitters in de hersenen beïnvloeden, wat kan leiden tot veranderingen in stemming en gedrag. Evenzo zijn er bij autisme verschillen in de manier waarop de hersenen informatie verwerken, wat kan leiden tot moeilijkheden in sociale interactie, communicatie en gedrag.

Genetica

Een andere mogelijke link tussen PMDD en autisme is genetica. Studies wijzen uit dat beide aandoeningen een genetische component kunnen hebben. Sommige onderzoeken hebben bijvoorbeeld aangetoond dat vrouwen met PMDD vaker een familiegeschiedenis hebben met stemmingsstoornissen of depressie in de vrouwelijke lijn. Ook autisme heeft vaak een erfelijke component; als de ouders autisme hebben is de kans op autisme groter bij het kind. 

Overeenkomsten tussen autisme en PMDD

Ook vind ik het interessant dat sommige symptomen van PMDD en autisme elkaar overlappen. Beide aandoeningen kunnen bijvoorbeeld prikkelbaarheid, angst en stemmingswisselingen veroorzaken. Dit kan het moeilijk maken om onderscheid te maken tussen de twee aandoeningen, vooral bij vrouwen bij wie mogelijk niet de diagnose autisme is gesteld.

Het is echter belangrijk op te merken dat niet alle vrouwen met PMDD autisme hebben en dat niet alle mensen met autisme PMDD ervaren. Het is ook belangrijk om generalisaties en stereotypen over deze aandoeningen te vermijden. Vrouwen met PMDD en mensen met autisme zijn allemaal unieke individuen met hun eigen ervaringen en uitdagingen. Maar ik vind het tegelijkertijd wel bijzonder om te merken dat binnen de autisme community PMDD problemen veel bekender zijn dan onder neurotypische vrouwen. De link is er wel, al is het niet 1 op 1. 

Meer weten over dit onderwerp? In de podcast "geen kleine man" is een hele aflevering gewijd aan autisme en adhd bij vrouwen en hier komt het onderwerp PMDD ook ter sprake. Ook kan ik het boek de cyclus strategie aanraden - dit boek is geschreven door een vrouw die PMDD heeft, en er na het schrijven ook achterkwam dat ze autistisch is. 

Vond je dit een handig artikel en wil je ons graag steunen zodat ik vaker van dit soort artikelen kan schrijven? Via deze link kun je ons financieel steunen 

PMDD update

 Een maand geleden schreef ik erover dat ik mogelijk toch een Novasure behandeling zou gaan krijgen. Inmiddels ben ik alweer een paar weken geleden bij de gynaecoloog geweest en heb wéér nieuwe medicatie gekregen. 

Sinds het gesprek met de gynaecoloog voel ik me heel dubbel. Enerzijds heb ik zat dingen om blij mee te zijn: het gaat goed qua werk, onze slaapkamer is bijna klaar en de vakantie staat lekker voor de deur. Maar anderzijds heeft het bezoek aan de gynaecoloog weer een hoop oud zeer omhoog gehaald waar ik de afgelopen weken aardig wat last van heb gehad. 

En ja, dus wéér nieuwe hormonen erbij, waardoor je dan toch gaat twijfelen: voel ik me nu zo door die nieuwe medicatie of is er iets anders aan de hand? Het feit dat ik zo moeilijk op mijn gevoelens kan vertrouwen vind ik enorm lastig! Ik voel me nu bijvoorbeeld behoorlijk onzeker en heb het idee dat er niemand op mij zit te wachten. Terwijl ik me juist de afgelopen tijd (voor de nieuwe medicatie) erg zelfverzekerd voelde! Aan de andere kant geven mensen om me heen juist aan dat ze me stabieler vinden, minder opvliegend etc. 

En soms word ik dan zo ongelofelijk moe van al dat nadenken en analyseren wat nou het beste is. Als er 1 ding is wat ik wou is het dat ik gewoon al dat nadenken kon uitzetten, want dat is enorm vermoeiend. En zal ook vast niet meehelpen bij mijn stemming. Soms denk ik: dit houdt gewoon nooit op, ik moet er maar gewoon mee leren leven dat ik soms wegzak. En erop vertrouwen dat ik wel weer bovenkom, en dat de mensen om me heen genoeg van me houden om met mij door deze buien heen te gaan.... 

Mental health action day

Vandaag is het mental health action day. Het valt toevallig samen met de dag waarop ik toch al over PMDD zou gaan schrijven, dus dat komt goed uit 😁

Al komt er steeds meer bekendheid rondom allerlei psychische aandoeningen (waaronder inmiddels ook PMDD), het is nog steeds lastig om te bepalen wat voor stappen je kunt zetten in dit proces. Vandaar heb ik op deze dag een aantal stappen voor je op een rij gezet:

Als je vermoed dat je PMDD hebt:

• Start met het bijhouden van je cyclus en symptomen, zodat je op papier hebt staan welke dagen je last hebt - dit is uiteindelijk de enige manier om een diagnose te krijgen, omdat PMDD niet zichtbaar is in het bloed
• Neem contact op met de huisarts om je zorgen te delen
• Neem een kijkje op de website van PMDD Nederland 
• Via mijn blogposts over PMDD kun je ook een en ander lezen over dit onderwerp

Als je de diagnose PMDD hebt gekregen:

• Maak een signaleringsplan waarin je opschrijft welke symptomen je hebt en welke stappen je kunt ondernemen als je hier weer last van krijgt. Op die manier hoef je daar niet over na te denken als het slecht gaat. 
• Je kunt dit plan ook delen met je partner of iemand anders die je vertrouwt, zodat die je hierin kan steunen
• Probeer een goede relatie te houden met de huisarts. Blijf met elkaar in contact over PMDD, wees eerlijk als medicatie niet werkt. Stel kritische vragen. Lees jezelf in. 
• Het kan prettig zijn om contact te hebben met andere vrouwen die PMDD hebben, bijvoorbeeld via Facebook. Ga op zoek naar een groep die goed bij je past, er zijn er een heleboel. 

Als partner van iemand met PMDD:

• Probeer rekening te houden met de cyclus van je partner. 
• Steun je partner waar mogelijk, maar trap niet in de valkuil om jezelf als voetveeg te laten gebruiken. Je verdient zelf ook liefde en respect, òòk op de momenten dat je partner last heeft van PMDD. 
• Zorg ervoor dat je ook tijd en energie besteed aan je eigen mentale gezondheid.
• In dit Engelstalige boek zijn ook veel tips te vinden over hoe je als partner met PMDD om kunt gaan. 

PMDD: een goede voorbereiding....

 ... Is het halve werk, zeggen ze. En in het geval van PMDD klopt dat (voor mij) zeker! Met een goede voorbereiding voorkom ik namelijk een hoop stress. Ik heb ontdekt dat stress voor mij funest is als ik PMDD heb. Stress maakt alles moeilijker. Stress maakt een vervelende dag tot een helse dag. Dus hoe meer stress ik kan vermijden, hoe makkelijker ik het voor mezelf maak. 

Een uit het leven gegrepen voorbeeld:

Tobias moest deze maandag naar zwemles - ik keek er sowieso al erg tegenop doordat ik niet in een goede bui was. Sander moest naar kantoor voor een cursus. Omdat hij al een jaar lang thuiswerkt ben ik niet meer zo gewend om rekening te houden met bezorgers die langskomen; Sander is toch thuis. Maar net op maandag, toen de AH zou komen, dus niet. En daar kwam ik pas achter toen Tobias al in het water lag. Stress!!

Gelukkig wilde mijn vader wel even een uurtje bij ons in de tuin gaan zitten om de boodschappen aan te nemen, maar ik voelde me toch niet lekker erbij en deze stress leidde ertoe dat de rest van de middag rommelig en vervelend verliep. Eerst probeerde ik Tobias zo ver te krijgen dat ie sneller dan menselijk mogelijk was zich afdroogde en aankleede. Vervolgens voelde ik me daar weer schuldig over. Toen moest ik huilen omdat ik (volgens mezelf) een slechte moeder was.... En dat allemaal omdat ik mijn dag niet goed had ingepland!! 

Kortom: als het balletje door die eerste stress eenmaal aan het rollen is, dan blijft het vaak rollen. Een goede planning / voorbereiding kan hierin een wereld van verschil maken voor mij. Deze situatie drukte me weer even met de neus op de feiten dat ik het maken van een weekplanning niet kan overslaan; dit was de eerste keer dit jaar dat ik dacht ach, heb er even geen zin in, en direct loopt het in de soep!

Moraal van dit verhaal: voor mij werkt het erg goed om door middel van een planning zoveel mogelijk stress te vermijden. Natuurlijk is dit niet het enige dat ik doe, maar het is één van de tools die PMDD voor mij beter behapbaar maken. 

Hoe ik PMDD heb uitgelegd aan mijn zoon

Hoe leg je PMDD uit aan kinderen? Dit was een vraag waar ik zelf erg mee zat toen ik net mijn diagnose had gekregen. Daarom heb ik destijds deze vraag voorgelegd bij het consultatiebureau, en die hebben mij wat goede tips gegeven:

Moet je PMDD wel uitleggen aan kinderen?

Mijn mening is dat het erg belangrijk is om kinderen, op hun eigen niveau, uitleg te geven over wat er aan de hand is. Je kan nog zo denken dat je jouw gevoelens voor jezelf houdt en dat het je lukt om een masker op te zetten voor je kind(eren), maar ze merken toch wel als je niet lekker in je vel zit. En als je niet uitlegt waar dat aan ligt, zijn veel kinderen geneigd om te denken dat het door hen komt. Daarom is het juist heel belangrijk om kort uitleg te geven over wat er speelt. 

Ik ben zelf al op heel jonge leeftijd begonnen met uitleg geven over PMDD. Naarmate een kind ouder word kun je wat uitgebreider uitleggen wat er aan de hand is. Het belangrijkste vind ik zelf in elk geval dat een kind weet waar het aan toe is en dat het zich veilig en geliefd voelt, ook als PMDD een rol speelt. 

Wat kun je dan zeggen?

Zelf heb ik heel kort uitgelegd wat er aan de hand is. Hoe ik het heb verteld:

"Vrouwen kunnen kinderen krijgen. Om een kindje in je buik te laten groeien, wordt er elke maand een soort babybedje in je buik gemaakt, dit maakt je lichaam van bloed. Als er die maand dan geen baby komt, dan haalt je lichaam dat bedje eens per maand weer weg en dat noemen we ongesteld zijn. Dat doet soms pijn en kan er ook voor zorgen dat ik last heb van vervelende gevoelens." 

Wat ik ook erg belangrijk vind is dat kinderen niet het gevoel krijgen dat zij voor jou moeten gaan zorgen of op hun tenen moeten lopen. Als ik nu dus last krijg van symptomen dan zal ik het wel kort benoemen, bijvoorbeeld dat ik even wat minder kan hebben, maar ik benoem er dan ook direct bij dat ik daar zélf een oplossing voor ga zoeken, bijvoorbeeld even op bed gaan liggen of een stukje lopen. Ik denk dat het juist wel goed is voor kinderen om ook te zien dat vervelende gevoelens soms bij het leven horen en dat je dan een oplossing bedenkt om jezelf weer beter te voelen. 

Wat kun je niet zeggen?

Waar ik nooit over zou praten met kinderen zijn te zware dingen zoals suïcide gedachtes. Ook vind ik het zelf heel belangrijk om mijn eigen angsten of issues niet op mijn zoon te projecteren. De dingen waar ik mee zit hoeven niet dingen te zijn waar hij ook mee zit, en door hem te wijzen op dingen waar ík angstig voor ben, kan ik hem juist óók angstig maken. Dus dat probeer ik echt niet te doen. Desnoods kijk ik gewoon even niet als hij iets doet dat ik heel erg eng vind. 

Mijn belangrijkste tip zou dus zijn: wees eerlijk, maar hou het luchtig, zodat kinderen begrijpen wat er speelt zonder dat ze het als een enorme last ervaren. 

Ik hoop dat iemand hier iets aan heeft 💖

PMDD: jullie vragen beantwoord

 Zoals ik 2 weken geleden beloofde is hier mijn eerste blogpost over PMDD op donderdag. 

De eerste (en voorlopig enige!) vraag die ik kreeg was van Marleen. Zij vroeg (even samengevat) of er een samenhang is tussen zwangerschap en PMDD. 

In principe kan iedereen met vrouwelijke geslachtsorganen binnen hun vruchtbare leeftijd PMDD krijgen. Bij sommige vrouwen ontstaat het al op vroege leeftijd, zij hebben er al last van vanaf de eerste menstruaties. Andere vrouwen krijgen het pas op latere leeftijd. Het lijkt er wel op dat veranderingen in de hormoonhuishouding hier vaak invloed op hebben; veel vrouwen krijgen het bij het begin van de pubertijd, na een zwangerschap of als de overgang nadert. Kortom: de momenten dat er iets verandert in de hormoonhuishouding lijken deze klachten wel te triggeren. Helaas is nog niet helemaal duidelijk hoe dit zit, want de hormonen van een vrouw met PMDD wijken niet af van een vrouw zonder PMDD; het probleem lijkt meer te zitten in een overgevoeligheidsreactie van de hersenen op de normale schommelingen van de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron. 

Over mijzelf persoonlijk: toen ik mijn verhaal een paar jaar geleden opschreef had ik het idee dat ik pas vanaf de geboorte van Tobias PMDD-klachten had, maar toen ik terug ging kijken kwam ik tot het besef dat ik ook voor de zwangerschap al klachten had. Alleen omdat ik mijn leven toen anders kon inrichten en bijvoorbeeld gewoon een heel weekend in bed kon blijven liggen, waren deze klachten wel beter behapbaar dan na de bevalling, toen ik opeens werd overvallen door een gigantisch verantwoordelijkheidsgevoel. 

Schrijven over PMDD

Al langere tijd speel ik met de gedachte om op deze blog wat vaker te schijven over mijn 'strijd' tegen PMDD. Zoals mensen die hier wel vaker meelezen wel weten heb ik in 2015 de diagnose PMDD, premenstrual dysforic disorder gekregen. Wat dit precies inhoudt kun je lezen in de blogpost PMDD, mijn verhaal.

Deze blogpost, en mijn andere posts over PMDD, worden nog heel regelmatig gevonden via Google. Ik denk dat dit komt omdat er erg weinig informatie te vinden is over PMDD; de informatie die te vinden is, is vrij summier. Je kunt veel sites vinden met lijstjes hoe je kunt weten of je er last van hebt, maar er is heel weinig te vinden qua ervaringsverhalen - al is daar gelukkig ook langzaamaan verandering in aan het komen, dankzij stichting PMDD Nederland. 

Waar echter nóg minder over te vinden is, en waar ik graag over wil gaan schrijven, is over kleine manieren om er beter mee om te gaan. Ik las laatst het boek elementaire gewoontes . Een stuk uit dit boek wat ik erg interessant vond was de gedachte om niet 1 grote verandering te vinden die je leven verbetert, maar juist op alle gebieden van je leven kleine veranderingen door te voeren, waardoor je uiteindelijk een groot resultaat bereikt. Eigenlijk doe ik dit ook zo in het omgaan met PMDD. Ik zie al die kleine veranderingen als stukken gereedschap die je kunt gebruiken in specifieke situaties, en die bij elkaar opgeteld een flinke verbetering kunnen opleveren. En over die kleine "gereedschappen" wil ik dus gaan schrijven. Niet dagelijks, maar eens per 2 weken op donderdag. Zodat het ook een leuke blog blijft voor mensen die niet geïnteresseerd zijn in dit onderwerp - dan kun je gewoon eens per 2 weken op donderdag mijn blogje overslaan 😂 Al denk ik dat bepaalde onderwerpen ook interessant zijn om over te lezen als je geen PMDD hebt. 

En: mocht iemand vragen hebben die ze graag beantwoord willen hebben over PMDD, stel ze dan maar hieronder, dan probeer ik ze in de komende weken te beantwoorden. 

PMDD awareness

April is de maand dat ik op mijn blog altijd wat aandacht besteed aan PMDD, omdat het in April PMDD awareness maand is. Dit jaar vind ik het best lastig om hier aandacht voor te. vragen, vanwege jullie-weten-wel.... Is het dan wel gepast om op dat moment ook aandacht te vragen voor andere aandoeningen? vroeg ik me af. Maar uiteindelijk heb ik besloten dat ik er toch ook aandacht aan wil geven.

Voor mij is het inmiddels 3 jaar geleden dat ik mijn verhaal voor het eerst op mijn blog deelde. Eerder kon ook niet, want toen wist ik nog niet eens dat er zoiets als PMDD bestond! Ik dacht dat het "gewoon" PMS was en dat ik "gewoon" een aansteller was dat ik daar zo extreem last van had. Inmiddels weet ik gelukkig wel beter; PMDD kan een flinke impact hebben op je leven en de manier waarop je de wereld om je heen ervaart. 

Inmiddels is er gelukkig een hoop verandert; ik ken mijn valkuilen en heb voldoende handvaten om ermee om te gaan. Ik ben heel erg blij dat ik hulp heb gezocht en nooit heb besloten om het maar op te geven. Al zijn er wel tijden geweest dat ik dat zeker heb overwogen. Maar ik gun dus elke vrouw die met deze klachten rondloopt een goede behandeling: geef niet op! zou ik willen zeggen.

Wat kun jij doen?

Stel dat je denkt dat jij of iemand in je omgeving PMDD heeft, dan heb ik een aantal tips:

• Als je zelf PMDD hebt, heb ik een aantal tips die ik bij therapie heb geleerd voor je op een rijtje gezet. 
• Denk je aan zelfmoord? Via het telefoonnummer 0900-0113 kun je iemand te spreken krijgen die met jou kan praten en hulp kan verlenen. 
• Als je vermoedt dat iemand in jouw omgeving PMDD heeft, probeer deze persoon dan te motiveren om gedurende drie cycli een klachtenlijst bij te houden, zodat deze persoon goed beslagen ten ijs komt bij een arts. Ook kun je die persoon natuurlijk alvast helpen door te motiveren beter voor zichzelf te zorgen (stress vermijden, voldoende slaap en gezond eten zijn belangrijk)
• Neem de aandoening serieus; er wordt heel vaak grappend gezegd "je wordt zeker weer ongesteld" als een vrouw even chagrijnig is. Hierdoor ligt er een flink stigma op menstruatieklachten en is het voor vrouwen met PMDD extra lastig om serieus te worden genomen
• Via het label #PMDD onderaan deze blog kun je al mijn blogposts over dit onderwerp lezen, wellicht zitten er nog meer tips bij waar je iets aan hebt. 

Period Power - recensie

Een paar weken geleden kocht ik als cadeautje voor mijn verjaardag het boek Period Power. Dit boek gaat over de menstruatiecyclus en hoe je hormonen invloed hebben op je gedrag. Het leek me een erg interessant boek en ik was benieuwd of ik hier nog iets aan kon hebben om beter om te gaan met PMDD (wat dit inhoudt kun je lezen in mijn blogpost over PMDD of via het label PMDD, waarmee je al mijn blogs over dit onderwerp kunt lezen).

Edit: inmiddels is dit boek ook uitgekomen in het Nederlands als De cyclus strategie!

Period Power

Het boek is opgebouwd uit verschillende delen:

• Het eerste deel gaat over de werking van je lichaam; hoe de menstruatiecyclus is opgebouwd, welke organen en hormonen daar een rol in spelen en hoe een gezonde menstruatiecyclus eruit ziet.
• Het tweede gedeelte gaat over de verschillende fases waar je doorheen gaat tijdens de menstruatiecyclus, en hoe je dit kunt bijhouden. Ook wordt hierin uitgelegd wat je "superkrachten" zijn en welke "valkuilen" je hebt. De schrijfster geeft tips hoe je het meeste uit elke fase van je menstruatie kunt halen. 
• Het derde gedeelte gaat dieper in op verschillende fases in het leven van een vrouw: van de eerste menstruatie, zwangerschap, borstvoeding tot de (peri)menopauze. 

Mijn mening over Period Power

Dit boek zie ik meer als een naslagwerk dan als een boek dat je van kaft tot kaft leest. Je kunt hier gemakkelijk de informatie uit halen die voor jezelf relevant is. Voor mij is het hoofdstuk over de eerste menstruatie bijvoorbeeld niet meer zo relevant, maar ik kan me voorstellen dat het wel interessant kan zijn als je een dochter hebt die in die leeftijdscategorie zit. 

Het gedeelte dat ik persoonlijk het interessantste vond was het deel over de verschillende fases van de menstruatiecyclus,. Dit boek heeft me veel handvaten gegeven om mijn eigen cyclus in kaart te brengen en de tips die erin staan waren erg handig. Het boek heeft me ook veel antwoorden gegeven op vragen waar ik al een tijdje mee rondliep met betrekking tot PMDD. Als je weet waarom je bepaalde klachten hebt, zijn die klachten opeens zo eng niet meer. 

Het enige mogelijke nadeel vond ik dat het een Engelstalig boek is. Helaas is er (nog) geen Nederlandse vertaling. Zelf heb ik niet zoveel moeite met Engels lezen. 

Kenden jullie dit boek al? 

Mijn ervaring met DIM complex

In het kader van "sharing is caring" deel ik regelmatig dingen die bij mij werken om de PMDD beter in toom te houden. Deze blog is dus (denk ik) vooral interessant als je op zoek bent naar informatie hierover. 

Op aanraden van de overgangsconsulente waar ik vanwege mijn PMDD heen ging ben ik 3 maanden geleden begonnen met Dim-complex slikken. Dim is kort voor Diindolylmethaan. Dit is een stof die van nature veel voorkomt in bepaalde groentes, zoals brocolli, bloemkool, kiemen en spruitjes. Via dit supplement krijg ik net zoveel Diindolylmethaan binnen als wanneer ik 450 gram brocolli zou eten.

Wat doet het dan?

Diindolylmethaan is een stof die je lichaam helpt om overtollige oestrogeen uit te scheiden. Bovendien helpt het ook om xeno-oestrogenen af te voeren. Dit zijn stoffen die zich in je lichaam gedragen als oestrogeen,maar het eigenlijk niet zijn. We krijgen ze binnen via dingen als make-up, lichaamsverzorging, maar ook in kleine hoeveelheden doordat ons eten verpakt is in plastic. 

Xeno-oestrogenen houden de oestrogeen-receptoren bezet, waardoor het oestrogeen niet goed aankomt waar het zijn werk hoort te doen en vrij in je lichaam blijft "rondzweven". Dit kan klachten veroorzaken, waaronder PMS, stemmingswisselingen, vermoeidheid en depressie. 

Wat merk ik van de werking?

Ik merk dat het erg goed gaat sinds ik Dim-complex ben gaan slikken. Ik slik het niet de hele maand door,maar begin ermee in de tweede helft van mijn cyclus. Zodra ik een beetje chagerijnig begin te worden weet ik dat het weer tijd wordt voor mijn supplement; erg handige reminder ;) 

Mijn PMDD klachten zijn dan niet helemaal weg, maar wel grotendeels. De afgelopen maanden kwam mijn menstruatie echt als een verrassing, dat zegt denk ik wel genoeg. De normale voorbodes zoals paniek, depressieve gevoelens en boosheid bleven weg. Het enige waar ik nog last van had was een incidentele huilbui, vermoeidheid en wat milde irritatie. In niks te vergelijken met hoe het in het verleden is geweest. 

Nog zoiets geks: ik heb al anderhalve maand geen chocolade gegeten. Ik, de voormalige chocolade-verslaafde, heb totaal geen moeite om van chocolade, snoepjes en koekjes af te blijven. Sterker nog: ik merk dat ik blijer word van bijvoorbeeld yoghurt met walnoten en honing dan van een reep chocolade. Echt bizar!

Dankzij mijn veranderde eetpatroon ben ik de afgelopen anderhalve maand ook nog eens 3 kilo afgevallen zonder daar erg veel moeite voor te hoeven doen. 

Ik vind Dim-complex dus zeker een aanrader om te proberen als je last hebt van PMDD. Hier helpt het tot nu toe erg goed. Ik blijf het voorlopig dus gebruiken en zal over een paar maanden nog een update geven om te laten weten of het nog steeds zo goed werkt. (Inmiddels heb ik een update over mijn ervaring met dim complex geschreven in Mei 2020)

Als je zelf ervaring hebt met dit supplement ben ik ook erg benieuwd hoe het bij jullie heeft uitgepakt!


Meer lezen over PMDD? Klik hier

Vond je dit een handig artikel en wil je ons graag steunen zodat ik vaker van dit soort artikelen kan schrijven? Via deze link kun je ons financieel steunen 

Nieuwe pil - groot effect..maar niet positief

Zoals jullie wel hebben gemerkt heb ik de afgelopen tijd weinig geblogd, ik wil graag uitleggen hoe dat komt.

Ongeveer anderhalve maand geleden ging ik naar de gynaecoloog omdat het niet goed ging met mijn PMDD klachten. Ik heb toen een nieuwe anticonceptie gekregen, eentje die getest zou zijn om te helpen bij PMDD. Helaas bleek het bij mij averechts te werken; het leek wel alsof alle progressie die ik het afgelopen jaar had geboekt opeens weg was. Ik kreeg last van paniekaanvallen, kon niet slapen, was overdag bekaf en liep met enorm negatieve gedachtes rond. Door de paniekaanvallen kreeg ik last van hyperventilatie en dit leidde er weer toe dat ik klachten kreeg aan mijn ribben, waardoor ik nu dus syndroom van Tietze heb ontwikkelt.

Ik heb het ruim anderhalve maand de tijd gegeven, maar de klachten werden erger en erger. Toen ik hoorde dat ik ook nog eens syndroom van Tietze had gekregen was de maat voor mij vol. Dus heb ik twee weken geleden besloten om te stoppen met deze pil en maar eens te bekijken wat er nu gebeurt als ik géén pil meer slik. En dat heb ik geweten! De eerste week was erg pittig. Vooral de avonden: ik voelde me zó ellendig en depressief. Maar nu lijkt het toch weer wat beter te gaan, dus hopelijk ben ik er (voorlopig) doorheen. Nu maar eens kijken hoe mijn lichaam op langere termijn reageert zonder pil. Ik ben benieuwd

Waarom #PMDD awareness maand zo belangrijk is

April is PMDD awareness maand. Ik heb getwijfeld of ik er dit jaar over moest gaan schrijven, omdat het de afgelopen maanden eigenlijk wel heel erg goed ging. Maar helaas ben ik deze maand toch weer "geveld" door een heftige PMDD-bui, waardoor ik gister toch weer "met spoed" bij de gynaecoloog zat omdat er toch echt wat moet gebeuren. En opnieuw naar huis werd gestuurd met een recept voor nieuwe anticonceptie... Dit drukte me weer eens met de neus op de feiten over hoe belangrijk het is dat er meer onderzoek wordt gedaan naar deze aandoening.

Om te illustreren hoe vervelend PMDD is heb ik afgelopen maanden een paar foto's gemaakt gedurende de maand, omdat je gewoon letterlijk aan mijn gezicht kunt zien wat voor effect de PMDD heeft. Sommige ervan durf ik gewoon niet te plaatsen, omdat ik er zo ongelofelijk kwetsbaar opsta dat ik dat eigenlijk nog niet eens durf te delen, dus de foto die ik uiteindelijk wel heb gedeeld is mild, maar hopelijk illustreert het wel een beetje wat ik bedoel.

Zo zie ik eruit als ik in mijn "goede weken" zit:

Zelfverzekerd, vrolijk, enthousiast, ik heb er zin in, het leven is mooi en ik heb het gevoel dat ik alles onder controle heb. Ik vind het gezellig om met mensen om te gaan en maak graag een praatje.

Tijdens mijn "slechte weken" is dat dus niet zo:

Ik ben kapot, helemaal op, gebroken, niets is meer leuk, het leven is zwaar klote, alles overweldigt me, paniek overmant me, ik heb geen energie om ook maar iets te doen en vraag me om 10 uur 's ochtends al af hoe ik de rest van de dag door ga komen. Ik wil niets en niemand zien en voel me tegelijkertijd mega eenzaam.

Een enorm verschil dus. Echt bizar dat dit dus echt alleen maar veroorzaakt wordt door een gevoeligheid voor mijn lichaamseigen hormonen!!

1 op de 20 

Ik ben niet alleen. 1 op de 20 personen die menstrueren heeft last van deze aandoening PMDD. Sommige in mildere mate, andere heftiger, maar de cijfers liegen er dus niet om. Je zou dus verwachten dat er dan ook wel veel bekend zou zijn over deze ziekte en dat er ook wel een oplossing voor is. Maar het tegendeel is waar: dokters doen maar wat! De één zal eerder antidepressiva uitschrijven, de volgende dokter denkt dat anticonceptie werkt en een derde arts zal je naar een therapeut sturen. Hoe PMDD behandelt wordt is dus compleet willekeurig en ook nog eens afhankelijk van hoe serieus een arts het neemt; wat in veel gevallen dus niet zo heel serieus is, en dat is kwalijk, want...

30% onderneemt een zelfmoordpoging

Zelfmoord staat in de top 10 van doodsoorzaken onder vrouwen in een vruchtbare leeftijd. Van de vrouwen die PMDD heeft onderneemt 30% één of meerdere zelfmoordpogingen. Een nog groter percentage van de personen met PMDD loopt rond met gedachten en fantasieën over zelfmoord plegen. 

Klinisch bewijs toont een rechtstreeks verband tussen de hormonale situatie van vrouwen en een verhoogd risico op medische en psychische aandoeningen, maar de geestelijke gezondheidszorg en ondersteuningsdiensten voor vrouwen zijn ernstig onder de maat. Vandaar dat het belangrijk is en blijft dat hier regelmatig aandacht voor is.

Wat kun jij doen?

• Als je zelf PMDD hebt, heb ik een aantal tips die ik bij therapie heb geleerd voor je op een rijtje gezet. 
• Denk je aan zelfmoord? Via het telefoonnummer 113 kun je iemand te spreken krijgen die met jou kan praten en hulp kan verlenen. 
• Als je vermoedt dat iemand in jouw omgeving PMDD heeft, probeer deze persoon dan te motiveren om gedurende drie cycli een klachtenlijst bij te houden, zodat deze persoon goed beslagen ten ijs komt bij een arts. Ook kun je die persoon natuurlijk alvast helpen door te motiveren beter voor zichzelf te zorgen (stress vermijden, voldoende slaap en gezond eten zijn belangrijk)
• Neem de aandoening serieus; er wordt heel vaak grappend gezegd "je wordt zeker weer ongesteld" als een vrouw even chagrijnig is. Hierdoor ligt er een flink stigma op menstruatieklachten en is het voor vrouwen met PMDD extra lastig om serieus te worden genomen

Naar de "overgangsconsulente"

Vorige week ging ik naar de overgangsconsulente die met mij mee zou gaan kijken welke stappen ik kan zetten qua voeding om nog verbetering te krijgen in de PMDD klachten.

Ik heb nu een paar richtlijnen mee naar huis gekregen waar ik me aan probeer te houden:

• Elke dag 2 liter water
• Geen melk meer drinken
• 400 gram groentes per dag eten
• Minder suiker, snoep enzovoort
• Een goede natuurlijke multivitamine gaan slikken (overgangsconsulente raadde deze aan)
• Krachttraining gaan doen - vooral armspieren trainen (dit schijnt te zorgen voor een boost in testosteron, waardoor de andere hormonen minder gaan "klieren")
• Elke dag 30 tot 60 minuten bewegen in de buitenlucht (wandelen of fietsen)
• Stress vermijden

Ik weet niet of ik alles precies op de letter ga volgen, maar ik doe nu in elk geval wel mijn best om erop te letten dat ik wat extra groentes eet. Of dit helpt is pas op langere termijn te bepalen, maar het kan in elk geval geen kwaad, dus het is de moeite om het te proberen. 

Tot nu toe in elk geval geen effect, maar ik ben ook (alweer!) snipverkouden en nu zelfs een holte-ontsteking erbij te pakken, dus dat is wel even balen. Hopelijk is dit de laatste keer deze winter, want ik ben er wel een beetje klaar mee hoor. 

Effect van de lichttherapie

Zoals ik anderhalve week geleden al schreef had de gynaecoloog mij aangeraden om lichttherapie te gaan gebruiken tegen de PMDD. De reden hiervoor was dat ik aangaf dat ik in de donkere maanden altijd meer last lijk te hebben van de PMDD dan in de zomermaanden. Vandaar dat ik moest gaan proberen om tot het eind van de winter de lamp te gaan gebruiken.

De afgelopen anderhalve week heb ik dus elke dag trouw om 9 uur mijn lamp aangezet. Ik ben voorzichtig positief over het resultaat. Ik heb wel het idee dat ik meer gedaan krijg en minder last heb van energie-dips. Deze week heb ik mijn stopweek en merk ik wel weer een kleine afname in energie, maar de gevoelens van angst en depressie lijken weg te blijven (fingers crossed, we zijn nog niet aan het eind van de stopweek! denk ik dan bij mezelf).

Zoals het deze cyclus tot nu toe gaat is er goed mee te leven. Ik zou ervoor tekenen als het elke maand zo zou kunnen zijn, eerlijk gezegd. Ik denk dat dit zo'n beetje de meest klachtloze menstruatieweek is die ik sinds de geboorte van Tobias heb gehad. Zou het dan toch eindelijk de goede kant op gaan? Ik durf er nog niet echt op te hopen, maar ik ben voorzichtig positief.

Overigens wil ik wel een kleine kanttekening maken dat dit effect natuurlijk niet alleen van de lamp komt. Naast de daglichtlamp gebruik ik ook anticonceptie (Microgynon 50) en volg ik al 35 weken schematherapie, wat mij helpt om beter om te leren gaan met zaken die ook weer effect hebben op de PMDD. Daarnaast probeer ik ook veel stress te vermijden.

Voor de mensen die toevallig via Google op deze blogpost terecht komen en meer informatie willen over mijn zoektocht naar een oplossing tegen PMDD / PMSS: als je onderaan deze blog op #pmdd klikt kun je alle blogposts die ik over dit onderwerp schreef teruglezen.

Novasure - deel 2

Afgelopen maandag mocht ik weer langs bij de gynaecoloog om te bespreken wat onze beslissing wat betreft Novasure was.Vorige keer was ze vrij stellig dat ze dit een goede optie vond, maar gek genoeg leek ze daar deze keer weer heel anders over te denken.  Misschien kwam dat ook wel doordat ik wat vragen had over hormoon-tekorten, maar het gesprek liep in elk geval dit keer een heel andere kant op.

Het is nu de bedoeling dat ik dagelijks mijn daglichtlamp ga gebruiken tot het einde van de winter. Daarnaast moet ik als experiment bij doorbraakbloedingen een kortere stopweek inlassen van 4 dagen. Dit zou ervoor moeten zorgen dat mijn hormonen minder in de war raken. En als derde mag ik over een maandje langs bij een voedingsdeskundige die gespecialiseerd is in voeding bij hormoonproblemen.

Aan de ene kant voel ik me wel heel erg serieus genomen door de gynaecoloog,aan de andere kant voelt dit wel een beetje als spelen met mijn emoties. Sander en ik hebben een paar heel emotionele weken achter de rug waarin we veel hebben gesproken over de toekomst en of we écht definitief de knoop willen doorhakken over een tweede kindje. Nu had ik er berusting in en word alsnog die optie weer afgenomen voor mijn gevoel. Dat is wel even moeilijk.

Maargoed, hopelijk gaan de adviezen van de gynaecoloog wel helpen. Het blijft een zoektocht met ups and downs.

Novasure: een moeilijke keuze

Pffh, wat een pech: nu al voor de derde keer ben ik medicatie gaan slikken tegen PMDD die in het begin heel goed lijkt te werken en dan na een tijdje toch weer 'uitwerkt' of vervelende bijwerkingen heeft:

• Eerst had ik Sertraline, een antidepressiva dat ook werkt tegen PMDD. Maar na een jaar kreeg ik steeds meer last van bijwerkingen, terwijl de werking steeds meer afnam. 
• Daarna slikte ik Microgynon 30, dit ging goed, maar na een tijdje kreeg ik steeds vaker doorbraakbloedingen en werd daardoor steeds gedwongen om een stopweek in te lassen óf constant doorbraakbloedingen
• Toen ging ik over op Microgynon 50, ook dit ging een ruime tijd goed, maar nu heb ik sinds een tijdje ook bij deze pil weer doorbraakbloedingen die niet stoppen. 

Daarom ben ik vorige week voor een praatje naar de gynaecoloog gegaan. Een oplossing voor het probleem van de doorbraakbloedingen zou zijn om een Novasure behandeling te ondergaan. Dit houdt in dat mijn baarmoederslijmvlies dan zou worden weggebrand, waardoor ik onbeperkt de pil door kan slikken zonder doorbraakbloedingen te krijgen. Ook kon ik er nog voor kiezen om nog andere vormen van anticonceptie te gaan slikken, maar dit zou me dan wel weer uit balans kunnen brengen en ik heb juist wel het idee dat het over het algemeen wel vrij goed gaat met de huidige pil. Dus daar wil ik eigenlijk niet in gaan zitten rommelen. Bovendien geeft starten met een andere pil ook geen enkele zekerheid, de doorbraakbloedingen kunnen ook met deze pil doorgaan.

Kortom: Novasure, gecombineerd met anticonceptie, lijkt wel de beste oplossing voor mij. Maar ondanks dat we wel zeker zijn van onze keuze voor één kind, vind ik het toch wel heel erg moeilijk om de knoop door te hakken om deze ingreep te laten doen. Het is dan opeens héél definitief.

Volgend jaar gaan we daarom ook voor een tweede afspraak naar de gynaecoloog, deze keer met nog een hele lijst vragen over Novasure en eventueel andere oplossingen. Ik ben benieuwd wat hier dan weer uitkomt. Het liefst zou ik door middel van een injectie willen kijken hoe het zou gaan na de overgang en of dit mijn klachten verminderd en als dit het geval is mijn eierstokken eruit. Maar helaas ben ik hier nog te jong voor. Maar na 5 jaar aanmodderen met PMDD ben ik er wel aardig klaar mee, moet ik zeggen. Ook dit jaar dreigt het onze feestdagen weer te verzieken, en dat vind ik ook wel heel confronterend; de therapie heeft een hoop geholpen, maar tegen de PMDD klachten werkt het niet echt. 

Ik merk wel dat ik het lastig vind om over leuke dingen te bloggen terwijl dit nu even zo'n grote rol speelt in mijn leven. Vandaar dat ik het toch maar heb opgeschreven, hopelijk voel ik me dan ook weer wat minder bezwaard om over andere dingen te schrijven. :)

PMDD en het UWV

Gister mocht ik naar het UWV voor mijn eerstejaars-keuring, omdat ik vorig jaar ben uitgevallen vanwege een flink pakket aan psychische klachten, waar ik inmiddels ook alweer ruim een jaar mee bezig ben met therapie.

Opzich zie ik wel verbetering ten opzichte van vorig jaar, zeker op het gebied van de obsessief compulsieve persoonlijkheidsstoornis. Ik kan makkelijker accepteren dat niet alles perfect hoeft. Daardoor heb ik minder moeite met keuzes maken, bijvoorbeeld. Ook schiet ik minder snel in de stress. Echter waar ik geen verbetering in zie is de PMDD klachten. Dankzij de anticonceptie zijn deze klachten ook wel verminderd, maar toch gebeurt het nog regelmatig dat ik erdoor word overvallen. Bijvoorbeeld tijdens mijn tussentijdse toets liep dit helemaal in het honderd dankzij mijn op hol geslagen hormonen. Hier zit natuurlijk geen enkele werkgever op te wachten, dat begrijp ik ook wel.

Hoe dan ook: gister was ik dus bij het UWV en dat was wel een aparte ervaring. De arts die ik zag bleef maar doorgaan over de obsessief compulsieve persoonlijkheidsstoornis en nam voor mijn gevoel mijn PMDD-klachten niet serieus. Hij gaf zelfs aan tijdens het gesprek dat hij het helemaal niet kende en leek ook meerdere keren de dingen die ik benoemde over deze aandoening weg te wuiven, alsof dit niet ter zake deed. Terwijl ik zelf véél meer last heb van de PMDD dan dat ik heb van mijn persoonlijkheidsstoornis.

Het zal mij dus ook wel benieuwen wat er uiteindelijk uit dit onderzoek zal komen. Ik ga er maar vanuit dat ze mijn PMDD-klachten niet serieus zullen nemen, dan kan het alleen maar meevallen.

PMDD update: menstruatieverlof

De afgelopen maanden / weken merk ik dat het langzaamaan steeds beter met me gaat. Ik heb minder last van de PMDD klachten en zit lekkerder in mijn vel. Wat opzich heel wonderlijk is, aangezien de winter meestal niet mijn beste periode is. Dus dat het nu zo goed met me gaat, dat zegt heel veel!

De cognitieve therapie die ik heb gevolgd voor de PMDD klachten heeft vast geholpen, maar er is nóg iets waarvan ik denk dat het nog veel meer heeft geholpen. Twee personen die ik echt ontzettend dankbaar ben, omdat ze zoveel doen voor vrouwen met PMS / PMDD zijn Peter de Vroed en Anke Verhagen. Zij schreven samen het boek Men-struatie - de grote ontkenning en Sander en ik zijn naar een lezing van hen geweest. Sander ging onder protest, maar volgens mij is hij uiteindelijk ook wel heel blij dat we hierheen zijn gegaan.

Een van de tips die in dit boek staan is om rust te nemen rond / tijdens de menstruatie. Hierdoor zou je minder klachten ervaren. Bloedverlies zou minder worden en ook psychische klachten zouden verminderen. Ik had er weinig vertrouwen in, moet ik eerlijk zeggen, maar we besloten het te proberen. In September heb ik de pil 2 dagen doorgeslikt, waardoor ik voortaan in het weekend ongesteld ben, zodat ik in die periode rust kan nemen en alle verantwoordelijkheden voor huishouden, koken en opvoeding op die dagen op Sander kan laten rusten.

Het verschil bleek echt fenomenaal: de eerste maand voelde ik me direct al een stuk relaxter. De klassieke PMDD-symptomen waren er nog wel, maar in veel mindere mate. Een maand later was het verschil nóg groter en afgelopen maand ben ik tijdens mijn PMDD periode naar de Ikea geweest zonder stress, irritatie of tranen. En dat klinkt misschien als een kleinigheidje, maar geloof me: voor iemand met PMDD kán dat echt een enorme opgave zijn. Iets dat ik normaal gesproken dus ook uit de weg zou gaan in deze periode, maar nu was dat dus echt niet nodig!

Natuurlijk zullen er vast ook andere factoren meespelen. Onder andere meer rust en regelmaat doordat Tobias naar school gaat. Maar ik heb toch het idee dat mijn 'menstruatieverlof' om het zo maar te noemen het meeste heeft toegevoegd aan dat het nu beter met me gaat.

D-day: diagnose-dag

Gister heb ik, na 3 maanden vrij intensief onderzoeken doen, een diagnose gekregen. Ondanks dat ik heel graag wilde weten wat de oorzaak was van het elke keer vastlopen, is het toch moeilijk om dan uiteindelijk de diagnose te horen. Want de diagnose is natuurlijk nog maar het begin; nu begint het werken aan mezelf. Wat ik al heel vaak heb geprobeerd (met wisselend resultaat), maar nu wordt er dus niet alleen gekeken naar symptoombestrijding, maar ook naar de oorzaak waarom ik vastloop.

Het goede nieuws: als ik hier aan werk, zou mijn PMDD daar ook een heel eind door moeten verbeteren. Dus da's gelijk 2 vliegen in 1 klap.

Verder wil ik er (op dit moment) niet teveel over kwijt. Eerst ga ik het zelf maar eens een plekje geven. Maar aangezien veel mensen hebben meegeleefd gedurende het diagnosetraject wilde ik toch even laten weten dat ik nu weet waar ik aan kan gaan werken.

Wat helpt bij PMDD?

Een tijdje geleden had ik beloofd om te schrijven over de dingen die mij helpen om beter om te gaan met de PMDD. Ik heb inmiddels zo'n 2 maanden therapie om mij te helpen om minder last te hebben van de klachten die erbij komen kijken. Deze blog wordt echt een allegaartje van dingen die ik de afgelopen maanden heb ontdekt. Ik heb geprobeerd om er enigszins structuur in te brengen,maar dat was lastig. Maar ik wil toch graag delen wat ik allemaal heb geleerd, want ik weet hoe lastig het is om hiermee te moeten dealen en hoe fijn het is om wat handvatten te hebben.

Stress vermijden
Voor mezelf is stress een enorme trigger. Vorige maand hebben we bij wijze van experiment geprobeerd om zoveel mogelijk stress te vermijden en dit hielp enorm.Mijn agenda in de week voor ik ongesteld moet worden probeer ik zo leeg mogelijk te houden.

Bewust ontspannen
Behalve stress vermijden is het voor mij ook heel belangrijk om bewust ontspanningsmomenten in te bouwen. Alleen in het weekend is niet voldoende, dus ik neem dagelijks bewuste ontspanmomenten en eventueel naar behoefte ook nog extra, als ik merk dat mijn hoofd begint te overstromen.

Iedereen heeft natuurlijk eigen dingen die helpen bij het ontspannen, maar de dingen die ik zelf doe:

• Heel veel boeken lezen 
• Werken aan mijn bullet journal
• Extra slapen
• Sauna - dit doe ik elke maand op de zaterdag voor ik ongesteld ga worden

Een goede support-groep hebben - en slechte vermijden

Op Facebook zijn allerlei PMDD support groepen te vinden. Ik was eerst lid van een flink aantal. Maar niet alle groepen zijn even fijn, vind ik zelf. In het begin heb je in welke groep dan ook veel herkenning,maar dat kan soms ook averechts werken. Want in mijn goede weken zat ik dan alsnog in de negativiteit van andere mensen, en dat herinnert je er ook aan dat je over een paar weken weer gaat 'dippen'. 

Nu heb ik gelukkig een heel fijne groep gevonden waar men probeert door middel van o.a mindfulness en positief denken op een fijne manier met de PMDD om te gaan.

Leren om je gedachtes niet te geloven

Mijn gedachtes zijn niet altijd waar, zeker niet tijdens de periode dat mijn PMDD weer opspeelt. Dan zijn mijn gedachtes vaak een stuk negatiever of angstiger dan dat nodig is. Doordat ik nu regelmatig oefen met minfulness lukt het me steeds vaker om me hier bewust van te zijn en de gedachtes voorbij te laten gaan zonder ernaar te handelen.

Assertiviteit

Wat ik ook hebt ontdekt was dat ik niet op de goede manier voor mezelf opkom. Ik kropte dingen op en die kwamen dan allemaal tot uitbarsting als mijn hormonen opspelen. Daarnaast veroorzaakt het een hoop stress als je nooit ergens nee op durft te zeggen. 

Inmiddels volg ik een assertiviteitscursus en hier steek ik veel van op. Ik probeer zoveel mogelijk te oefenen zodat het straks hopelijk natuurlijk gedrag is geworden, waardoor ik minder stress zal hebben omdat ik ja heb gezegd terwijl ik dat eigenlijk niet wilde.

Meeveren met je hormonen

Ik ben de laatste tijd steeds meer bezig met welke dingen er nou wél goed gaan en in welke periode van mijn cyclus dat dan is. En dan probeer ik dingen ook zo te plannen dat ik er tijd voor heb in die tijd van de cyclus. 

Op dit moment zit ik bijvoorbeeld in een week waarin ik me erg irriteer aan alle rommel en ook de energie heb om er iets mee te doen. En het is fijn om daar dan ook aan toe te kunnen geven door eens flink de voorraadkast onder handen te nemen, bijvoorbeeld. Als ik deze week nou helemaal had volgepland met allerlei dingen buiten de deur, dan was de frustratie flink opgelopen. Maar ik probeer dus juist om deze week dan ook vrij te houden voor dit soort klusjes, terwijl ik op andere momenten van mijn cyclus juist ga 'socializen'. 

Energievreters en energiegevers

Toen ik net begon met therapie heb ik de eerste maand mijn agenda helemaal leeg gehouden tijdens de PMDD periode. Inmiddels ben ik aan het experimenteren wat ik wél kan doen en wat niet handig is tijdens die periode. Dit is echt een trial and error. Maar gelukkig kom ik er nu wel achter dat ik absoluut niet alles achterwege hoef te laten. Dit is een langzaam bewustwordingsproces en het is fijn om hier steeds meer bedreven in te raken. 

De lat lager leggen

Perfectionisme gaat niet samen met PMDD. Helaas moet ik af en toe wat dingen loslaten. Tobias misschien eens een half uurtje langer TV laten kijken om mijn rust te pakken. Een 'slechte vriendin' zijn omdat ik een week niet kan afspreken. Juist door zulke dingen van mezelf te accepteren heb ik ontdekt dat het eigenlijk best wel meevalt en dat alles ook nog prima reilt en zeilt als ik niet constant alles onder controle wil houden. 

Niet stressen over slechte momenten
Een keertje ruzie, een keer geïrriteerd reageren... Kan gebeuren! In het verleden bleef ik hier direct in vastzitten en dacht: nou, mijn PMDD is weer begonnen. Komende week wordt weer rampzalig. Nu denk ik bij mezelf: ik had een slecht moment, maar dat betekent niet direct dat ik nu de rest van de week daardoor moet laten verpesten. Ik kan gewoon weer opnieuw beginnen.

Ik hoop dat ik zo een beetje duidelijk heb kunnen omschrijven welke stappen mij tot nu toe hebben geholpen. Mocht iemand nog vragen hebben, stel ze gerust, ik help graag.